Podsumowanie wyjazdu studyjnego do Białowieskiego... [2016-06-28]
Podsumowanie wyjazdu studyjnego do Białowieskiego Parku Narodowego
„Ochrona różnorodności biologicznej i kulturowej”
Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Olsztynie zorganizował w dniach 16-17 czerwca wyjazd studyjno-szkoleniowy do Białowieskiego Parku Narodowego. Uczestnikami byli rolnicy, mieszkańcy obszarów wiejskich, doradcy rolni oraz osoby zajmujące się ochroną środowiska w starostwach powiatowych i centrum edukacji ekologicznej. Celem wyjazdu było wdrażanie zasad zrównoważonego rozwoju poprzez poznanie różnorodności biologicznej i kulturowej Puszczy Białowieskiej.
Realizację programu rozpoczęto od zajęć w Ośrodku Edukacyjnym, w najstarszym budynku w Białowieży, dawnym dworku myśliwskim wybudowanym w 1845 roku. Edukatorzy przedstawili historię puszczy oraz gatunki roślin i zwierząt w niej występujące. Bohaterem warsztatów edukacyjnych był żubr - symbol Parku, największy ssak lądowy, gatunek uratowany od zagłady.
Puszcza Białowieska to kompleks leśny o obszarze 150 tys. ha położony po obydwu stronach granicy Polski i Białorusi. Park zajmuje powierzchnię ponad 10,5 tys. ha. Białowieski Park Narodowy chroni najlepiej zachowany fragment lasu naturalnego. Charakteryzuje się dużą różnorodnością biologiczną: 890 gatunków roślin naczyniowych, ponad 3 tys. gatunków roślin zarodnikowych i grzybów, ponad 200 gatunków mchów i około 300 gatunków porostów, 250 gatunków ptaków oraz 52 gatunki ssaków.
Ochronie podlegają tu wszystkie elementy przyrody: gleba, stosunki wodne, rośliny, zwierzęta, grzyby, krajobraz oraz pozostałości dawnej działalności człowieka. Teren porasta las naturalny, czyli taki, który nie został posadzony przez człowieka i rośnie bez jego ingerencji. Można w nim zobaczyć wszystkie fazy życia drzewa – od siewki po drzewa obumarłe w różnych stadiach rozkładu. W naturalnym środowisku żyje stadko około 60 żubrów. Są tu też jelenie, sarny, dziki, łosie, bobry, wydra, norka i wiele innych ssaków. Czasem pojawiają się rysie. Przebogaty jest świat ptaków i owadów.
Muzeum Przyrodniczo-Leśne, najstarsze muzeum w polskich parkach narodowych, rozmieszczono na dwóch poziomach wystawienniczych. Budynek i aranżacja są bardzo nowoczesne, a prezentacja zbiorów przyrodniczych i poglądu na historyczne użytkowanie puszczy sporządzona w sposób innowacyjny i atrakcyjny. Odczucie naturalności i realności pogłębiają: światło sceniczne, dźwięki (odgłosy ptaków i zwierząt) oraz wielkoformatowe fotografie i makiety. Zagadnienia przyrodnicze przedstawione są blokami problemowymi za pośrednictwem realistycznych dioram przedstawiających zwierzęta, grzyby, rośliny w ich naturalnych środowiskach.
W Rezerwacie Pokazowym Żubrów, o powierzchni 27 hektarów, w warunkach prawie naturalnych zaprezentowano wszystkie gatunki ssaków kopytnych i dużych drapieżników żyjących w Puszczy Białowieskiej. Puszcza okazała się dla żubra nizinnego ostatnią ostoją. Tutaj rozpoczęto przywracanie go naturze i tutaj żyje najliczniejsza jego populacja wolnościowa. Są też żubronie - krzyżówka żubra z bydłem domowym. Żyją tu również łosie, jelenie, sarny i dziki, wilki i rysie.
Edukacja przyrodnicza jest jednym ze statutowych zadań Parków Narodowych. Ośrodek wraz z muzeum rocznie obejmuje edukacją około 70 tys. osób poprzez udostępnianie ekspozycji przyrodniczych i edukację aktywną w różnych formach.
Białowieża to w zasadzie duża wieś o charakterze małomiasteczkowym. Liczy około 3 tys. mieszkańców. Powstanie pierwszych osad sięga przełomu XIV i XV wieku. Powstałe dwory myśliwskie, pałac i zamek zostały zniszczone. Historia powstaje w tle puszczy i myślistwa. Jest to miejsce, gdzie od stuleci żyją obok siebie różne narodowości tworząc kompozycję kultury polskiej, białoruskiej i ukraińskiej. Dawne zwyczaje i święta, a także miejscowy dialekt są charakterystyczne dla tego regionu. Religia katolicka i prawosławna, w architekturze prawosławne świątynie i drewniane domy ozdobione rzeźbami. Atrakcję turystyczną tworzy cerkiew pw. Św. Mikołaja Cudotwórcy z wyjątkowym porcelanowym ikonostasem, kościół rzymsko-katolicki pw. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus, Park Pałacowy z 1921 roku z obeliskiem upamiętniającym polowanie Augusta III Sasa z 1752 r. (najstarszy zabytek), skansen architektury i odrestaurowany dworzec kolejowy z 1903 roku z restauracją carską.
Podczas drogi powrotnej spotkaliśmy się z innym, całkowicie niezależnym od człowieka, wymiarem przyrody. Ogromna nawałnica, powalone drzewa, wyrwane z korzeniami, wywoływały okrzyki zdumienia, lęku i żalu.
Grupa liczyła 50 osób.
Bolesław Słomkowski – fotograf przyrody - zdjęcia
